الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
61
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
الاجماع من غير جهة النّقل بخبر الواحد و وضوح كون اصالة البراءة لا يفيد غير الظن و . . . . ب . المحقّق الاوّل قدّس سرّه فى المعارج ، ادّعى اجماع الامّة على التمسّك بالبراءة الاصليّة و الظّاهر ان اعتمادهم فى الحكم بالبراءة على كونها هى الحالة السّابقة الاصليّة فيظنّ ببقائه . ج . بسيارى از قدما براى اثبات اصالة البراءة ، به استصحاب البراءة تمسك نمودهاند و بدون ترديد استصحاب عند المتقدّمين از امارات ظنّيه بوده است . 2 . مشهور متأخّران ، اصل برائت را از اصول عمليّه دانستهاند كه در هنگامه دسترسى نداشتن به واقع و گرفتارى در وادى شك و حيرت از روى اضطرار و ناچارى بدان مراجعه مىشود و ادلّهاى هم كه مثبت اين اصل هستند يا مضمون آنها مجرد معذوريت و رفع العقاب است و يا مضمون آنها جعل يك حكم ظاهرى به نام اباحه است و هرگز با واقع كارى ندارد . تنبيه دوم [ : رجحان عقلى و حسن شرعى احتياط ] در مباحث گذشته اين مطلب مسلّم شده كه در موارد شبهات بدويّه ، بعد از فحص و يأس از ظفر به دليل بايد اصالة البراءة جارى كرد و در ظاهر حال به جواز ارتكاب و عدم لزوم اجتناب حكم نمود . ولى با تمام اين امور بايد دانست كه رجحان و حسن احتياط همچنان به قوت خويش باقى است و در جميع شبهات ، چه موضوعيه و چه حكميه ، چه وجوبيه و چه تحريميه ، چه توصليات و چه تعبديات ، چه در فقدان نص و چه در اجمال نص و چه در تعارض نصين ، احتياط رجحان عقلى و حسن شرعى دارد . « الاحتياط حسن على كلّ حال و راجح عقلا و شرعا » . رجحان عقلى : رجحان عقلى احتياط از بديهيات است ؛ زيرا عقل هر عاقل بدون هيچ ترديدى حكم مىكند به اينكه هر عملى را كه احتمال مىدهى مطلوب مولى باشد و فعل او ضررى ندارد ، شايسته است كه انجام دهى و هر عملى كه احتمال مىدهى مبغوض مولى باشد سزاوار است كه ترك كنى . رجحان شرعى : روايات فراوانى در اين باب وارد شده است ، از جمله : « من ترك